یدکیا | لوازم یدکی به وسعت ایران
فولی هرزگرد دینام (که اغلب با نام هرزگرد تسمه دینام یا Idler Pulley شناخته میشود) قطعهای ساده اما بسیار حیاتی در سیستم انتقال نیروی موتور است. برای درک بهتر کاربرد آن، باید بدانید که این قطعه با «بلبرینگ تسمه تایم» که پیشتر دربارهاش صحبت کردیم، متفاوت است.
در اکثر خودروها، تسمهای که دینام را میچرخاند (تسمه دینام یا تسمه مارپیچ)، قطعات دیگری مثل کمپرسور کولر، پمپ هیدرولیک فرمان و واترپمپ را نیز میچرخاند.
در ادامه کاربردهای این فولی را بررسی میکنیم:
۱. هدایت و تنظیم مسیر تسمه
تسمه دینام در موتورهای امروزی مسیر بسیار طولانی و پیچیدهای را طی میکند تا بتواند دور چندین قطعه (دینام، کولر، فرمان) بچرخد. فولی هرزگرد در نقاطی که تسمه باید تغییر جهت بدهد یا به دور قطعهای بچرخد، نصب میشود تا:
- مسیر تسمه را در زاویهای درست نگه دارد.
- مانع از برخورد تسمه به سایر قطعات موتور شود.
- تسمه را به اندازه کافی به دور پولیِ قطعات (مثل دینام یا کمپرسور کولر) هدایت کند تا «سطح تماس» ایجاد شود و تسمه روی آنها بکسوات نکند.
۲. حذف ارتعاشات تسمه
به دلیل طول زیاد تسمه دینام، این تسمه هنگام کار موتور مستعد لرزش و نوسان (Vibration) است.
- فولی هرزگرد با سفت نگه داشتن بخشهایی از تسمه، از ایجاد «شکم» یا لرزشهای شدید تسمه جلوگیری میکند.
- اگر این هرزگرد نباشد، لرزش تسمه باعث ایجاد صداهای آزاردهنده و فرسایش زودرسِ سایر قطعات میشود.
۳. کاهش فشار به قطعات اصلی
فولی هرزگرد اجازه میدهد که تسمه بدون اینکه نیاز باشد مستقیماً به شفتِ قطعاتی مثل دینام یا کولر فشار بیش از حد وارد کند، مسیر خود را طی کند. این کار عمر مفید بلبرینگهای گرانقیمتِ دینام و کمپرسور کولر را افزایش میدهد.
تفاوت فولی هرزگرد با سفتکن (Tensioner)
بسیاری از افراد این دو را با هم اشتباه میگیرند:
- فولی هرزگرد (Idler Pulley): فقط یک چرخدنده ساده است که حول محور خود میچرخد و مسیر تسمه را هدایت میکند (ثابت است).
- سفتکن (Tensioner Pulley): دارای یک فنر یا سیستم هیدرولیک است که دائماً به تسمه فشار وارد میکند تا همیشه سفت باقی بماند و با شل شدن احتمالی تسمه، آن را جبران میکند.
علائم خرابی فولی هرزگرد
چون این فولیها دائماً در حال چرخش با دور بالا هستند، بیشترین استهلاک را دارند:
- صدای “هو” کشیدن یا سوت زدن: اگر بلبرینگ داخلی فولی خشک شود یا گریس آن از بین برود، صدایی شبیه به سوت یا زوزه شنیده میشود که با افزایش گاز دادن، صدای آن هم زیرتر و سریعتر میشود.
- صدای تقتق یا خرد شدن: این صدای فلزی، نشانه نابودی کامل بلبرینگ است و میتواند به سرعت منجر به قفل شدن فولی و پاره شدن تسمه دینام شود.
- لرزش فولی: اگر با موتور روشن به فولی نگاه کنید و ببینید که لقی دارد یا “لنگ” میزند، زمان تعویض آن فرا رسیده است.
